Takiego głosu na temat Igi Swiątek jeszcze nie było. Polka milczała 20 lat

Artur Gac, Interia: Zza oceanu oglądasz dużo tenisa?

– Iga musi przejść przez tę falę, nie tylko stricte sportową. Czyli na nowo zrozumieć siebie, potrzebę progresu, może wyjść z pewnych stref komfortu. To jest dokładnie to, co wielu innych tenisistów robiło w ostatnich dekadach. Nauka reagowania na presję jest ciągła, nie mówiąc już o tej z obszaru technicznego – mówi w rozmowie z Interią 65-letnia Iwona Kuczyńska, pionierka ery zawodowej w polskim tenisie kobiecym i jedna z czołowych zawodniczek kraju w latach 80. XX wieku. Była pierwszą Polką, która awansowała do czołowej setki rankingu WTA w grze pojedynczej oraz podwójnej. Od dawna konsekwentnie odmawiała wywiadów, po 20 latach czyniąc wyjątek dla naszych czytelników. Na co dzień mieszka na Florydzie.

Iwona Kuczyńska: – Tak, od pewnego czasu wszystko. Jest to dla mnie swego rodzaju powrót do przeszłości. Nie wiem, dlaczego mnie ruszyło do śledzenia tenisa z taką regularnością, ale czuję się z tym fajnie. Pewne rzeczy mogę zrozumieć na nowo, a na pewne nałożyć kalkę własnych doświadczeń. Takim magnesem jest głównie Iga, która gra super. To fantastyczna sprawa patrzeć, na jakim poziomie mamy Polkę przez ostatnie lata. Cieszy mnie, że jako Polska rośniemy w tenisie.

Widzisz, ty podajesz taką perspektywę na Igę, która dotyczy gry na najwyższym poziomie i utrzymywania się w ciągłym topie od kilku lat. I to jest super punkt spojrzenia. Natomiast w tym czasie my w Polsce już wiele razy podejmowaliśmy bieżące tematy, związane choćby z tym, że zatraciła najwyższą formę.

– To też jest prawda, tylko trzeba zdać sobie sprawę, że falowanie w sporcie jest normalnie. Zupełnie normalne. Jeśli masz bardzo dobrze grającego zawodnika, to wciąż wszyscy oczekują jeszcze więcej, a rośnie także apetyt sportowca. I to nie jest łatwe, zwłaszcza mentalnie. Wprost przeciwnie, to bardzo ciężkie, by temu sprostać. Iga z tego wyjdzie, może po drodze będzie musiała dokonać jeszcze innych ruchów? Na razie ma nowego trenera, do tego bliskie oko Rafy Nadala, więc to z jednej strony świetna sytuacja, ale jednocześnie Iga ma jeszcze dużo do nauczenia się. I ona musi to ułożyć sobie w głowie, że choć trudno było wejść na pierwsze miejsce na świecie, to dopiero zostać, a teraz wrócić na tę pozycję jest zupełnie nieporównywalnym wyzwaniem. Trzeba cały czas iść do przodu, czyli rozwijać swój tenis. Bo jeśli tego nie zrobisz i pod tym względem stoisz w miejscu, to w praktyce się cofasz. Wszyscy idą do przodu. Dlatego Iga musi przejść przez tę falę, nie tylko stricte sportową. Czyli na nowo zrozumieć siebie, potrzebę progresu, może wyjść z pewnych stref komfortu. To jest dokładnie to, co wielu innych tenisistów robiło w ostatnich dekadach. Przecież nawet ostatni najwięksi, czyli wspomniany Nadal, czy Novak Djoković, musieli reagować. Nauka reagowania na presję jest ciągła, nie mówiąc już o tej z obszaru technicznego.

Niektórzy ciągle sobie wyobrażają, że Iga wróciłaby do swojego trybu dominatorki, gdyby odkurzyła to wszystko, co zapewniało jej seryjne zwyciężanie.

– Nic bardziej mylnego. Iga grała tak, jakby nadal sobie wyobrażała, że wyjdzie na kort, uderzy trzy piłki i będzie koniec. I tak będzie przez następnych pięć, może i dziesięć lat. Ale tak nie jest, bo wszyscy inni idą do przodu. Wszyscy coraz bardziej ją poznali, zrozumieli jej tenis i zorientowali się, co się z nią dzieje oraz jak reaguje na sytuacje dla siebie mniej komfortowe. I to jest zupełnie normalne. Dlatego w karierze każdego dołki są normalnością. Pytanie brzmi, czy i jak zawodnik z tego wyjdzie, bo w takiej sytuacji nie wszyscy sobie radzą.

– Zobacz, co w tej chwili dzieje się w ATP wśród młodych zawodników, wystarczyło popatrzeć na turniej w Rzymie. Pięciu, sześciu nowych facetów pokazało świetny tenis, grając niesamowicie. Jak Carlos Alcaraz wróci po Wimbledonie, będzie miał już inną konkurencję. Natomiast to, co demonstruje Jannik Sinner, jest niesamowite. Ale tu też może zdarzyć się tak, że gdy ktoś w końcu wyraźnie go pokona, dojdzie u niego do dużego wahnięcia. Sport na najwyższym poziomie to przede wszystkim potęga mentalności, wszystko co najważniejsze, zaklęte jest w głowie.

Rzeczywiście bywa tak, że czasami jedna porażka mocno narusza mentalność zawodnika.

– Zdecydowanie tak. To są pewnego rodzaju mechanizmy, nad którymi nie do końca mamy kontrolę. Przecież wiedzieliśmy to bardzo dobrze na przykładzie Igi. U dziewczyn, moim zdaniem, głowa odgrywa jeszcze większe znaczenie niż u mężczyzn. Kobiety falują czasami tak, że jednego dnia grają super, a kolejnego nie wiadomo do końca, co się stało.

Gdy całościowo patrzysz na tenis Igi i wszystko to, co jesteś w stanie wyłowić na odległość, to jakie są twoje wnioski?

– Iga ma dużo do roboty. Dużo, strasznie dużo. Ona musi być na korcie spokojna, a taka ostatnimi czasy nie była. Musi uzyskać swój najlepszy stan, czego jeszcze nie ma, ona “siebie szuka”. Chce wrócić do czegoś, co może myślała, że będzie miała już zawsze. I to zajmie jej trochę czasu. Technicznie też musi nauczyć się dużo rzeczy. Ona dobrze i szybko biega, ale na przykład nie wie, jak zagrać wolną piłkę i spokojnie odegrać. Widać, że stać ją biegać w jednej akcji przez pięć minut, ale jednocześnie widać po niej, jakby stale myślała, że musi skończyć piłkę w ciągu kilku sekund. Bo jak tego nie zrobi, to jakby miała o sobie niedobre myślenie. Żebym była dobrze zrozumiana: Iga już umie wiele, jest naprawdę super tenisistką, ale na poziomie detali także jest ogrom pracy.

Też mam takie wrażenie, że nawet starając się budować dłuższe akcje, u Igi da się zauważyć jej zniecierpliwienie.

– No właśnie. W Rzymie na początku grała dobrze, ale żeby to weszło w krew, trzeba to dużo bardziej wytrenować. Ja nie wiem, czy obecny trener jest w stanie ją tego nauczyć, nie mam zielonego pojęcia, choć intuicyjnie może nawet w to wątpię. Nie wiem, czy widziałeś wideo z niedawnego treningu Sinnera, jak jego trener stał po jego stronie kortu i rzucał mu piłki, a on miał za zadanie odegrać mu prosto do tej samej ręki.

Zwróciłem uwagę w mediach społecznościowych.

– To jest bardzo ważne, bo w tym ćwiczeniu chodzi o to, że całe ciało musi być agresywne, ale jednocześnie piłkę musisz uderzyć spokojnie. I takie małe wątki w treningu Igi dobrze by zrobiły, bo tu chodzi o techniczną precyzję. Może oni to zaczęli robić? Iga może grać dobre slajsy i dropszoty, ale musi to wytrenować, bo jeśli tego nie zrobi, to nie będzie dopracowane. I musi wiedzieć, że ma na to czas, bo ona właściwie cały czas się spieszy, żeby szybko wygrać punkty. Ja zawsze powtarzałam starą maksymę, czyli “spiesz się powoli”.

Iga miała spektakularne wejście na szczyt WTA, na którym pozostała, osiągając niebywałą powtarzalność. I ona po prostu mogła zdążyć się do tego przyzwyczaić.

– To było zupełnie niesamowite. Miałam wrażenie, że wszystkie rywalki były tym zaszokowane, że nie mogą się do niej dobrać. I to trwało, przypominało drogę Moniki Seles, Steffi Graf czy Martiny Hingis, czyli po prostu ciężko cię ruszyć, a później fala innych dziewczyn w ciebie uderza, adaptują się do ciebie i ty znów musisz znaleźć sposób, jak odpowiedzieć na nową sytuację.

W czym rywalki najbardziej rozczytały Igę?

– Ja trochę pracowałam na początku kariery z Barborą Krejcikovą i powiedziałam jej jedno: “Bara, słuchaj, dziewczyny nie myślą na korcie. Jak zmienisz rytm, to je masz”. I to wszystko. Miała wówczas 18 lat i nie była gotowa na takie granie. I to widzę u Igi, która dla rywalek po prostu stała się przewidywalna. Dlatego teraz małymi kroczkami trzeba iść do przodu, urozmaicając swój tenis, żeby zagrać wspomnianego slajsika, czy dropszota. Iga nie jest Nadalem, sądzę że nie ma jego mentalności, bo on cały czas coś zmieniał i ulepszał tenis. Nieustannie. Dzisiaj Iga, mając Hiszpana po swojej stronie, musi spróbować pójść podobnie, bo w przeciwnym razie będzie w dołku tego rodzaju, że trudno jej będzie odzyskać prymat. Iga bardzo dobrze rusza się i ślizga na korcie, ale zwróć uwagę na jedno. Gdy ślizga się na lewą nogę i robi slajsa z bekhendu, czyli bardzo ciężkie zagranie, to nie robi tego płynnie, tylko bardziej oddaje piłkę na drugą stronę. To kolejny niuans, ale w tenisie na najwyższym poziomie bardzo istotny. Poza tym, gdy na przykład biegnie do skrótu, to nie za bardzo wie, jak go zagrać, utrzymując chwyt western z forhendu. Więc nieraz, gdy piłka jest bardzo niska, ma ciężko i nie wie, jak to zagrać. Skoro wielu rzeczy nauczyć może się Aryna Sabalenka, próbując dropszotów czy podchodzenia do siatki, to może to zrobić także Iga. W akademii Nadala na pewno o tym wiedzą. Ale widzieć i wiedzieć o czymś to jedno, ale jak to zrobić, to inna historia. Wszyscy zawsze wiedzą, czego człowiek potrzebuje, by stać się lepszy. Ale jak sprawić, żeby nabył daną cechę i jak umiejętnie go ulepszyć, to już kawał wyzwania. W tenisie wielu kobiet jest jeszcze coś charakterystycznego.

Co masz na myśli?

– Wiemy, że Iga dąży do wygrywania, ale nie zawsze uda się wygrać każdy mecz. Jak spojrzysz na niektóre, to mogą grać super-ekstra, ale czasami wystarczy, że zepsują jedną piłkę i już rozmyślają, jakby to była katastrofa. A trzeba pamiętać, że każdy rywal może mieć dobre momenty w meczu. I jeśli przeciwnikowi coś kilka razy wyjdzie, nie może to w nas uderzać i demolować naszego tenisa. Iga, podobnie jak inne dziewczyny, czasami się frustruje, bo ktoś jej zagrał dobry punkt. Taką rzecz trzeba od razu wyrzucić z głowy i grać następny punkt.

– A ja mam do ciebie takie pytanie: czy jeśli znakomity pływak będzie płynął w świetnym czasie, ale na dłuższym dystansie, a jego ciało będzie spięte, to do końca utrzyma tempo i dopłynie ze wspaniałym rezultatem?

Sądzę, że nie ma szans.

– No właśnie. I to jest zadanie przed Igą, bo kluczem do wszystkiego jest rozluźnienie ciała. Przy czym fizyczne rozluźnienie zaczyna się od głowy, w niej także trzeba odzyskać luz, to są naczynia połączone. Bez rozluźnienia mentalnego nie ma szans, aby to samo stało się z ciałem. Dzięki temu Iga odzyska większą swobodę w ruchach, będą one bardziej płynne, w efekcie czego zagrania staną się pewniejsze i celniejsze. To pozwoli jej także zminimalizować ryzyka kontuzji, bo najłatwiej o urazy, gdy ciało jest mocniej napięte. I to jest w sumie punkt wyjścia jeszcze ważniejszy od tych wszystkich slajsów czy dropszotów.

Wydaje się, że Iga nie mogła trafić pod lepsze skrzydła, aby o to wszystko zadbać. To nie tylko trener Francisco Roig, ale także jej mentor oraz idol Rafa Nadal. Można sądzić, że to najbardziej optymalna opcja szkoleniowa.

– Trzeba na to patrzeć inaczej. Trenerów, dobrych trenerów, jest dużo. I ja tutaj nie oceniam, kto jest lepszy, a kto gorszy, bo to tak nie działa. Chodzi o to, żeby znaleźć trenera, który będzie idealnie pod nas dopasowany. Tam, gdzie są relacje międzyludzkie, musi być coś więcej niż tylko sucha ocena jego warsztatu. Dlatego nieraz w tenisie tak skuteczna jest obecność i rola rodzica, bo chodzi o to, że do zawodnika trzeba trafić i przekonać go, by pracował nad czymś, w co on nawet może nie wierzyć. Do tego dochodzi zrozumienie, czucie sytuacji i cała paleta spraw, które sprawiają, że świetny trener do jednego zawodnika trafi, a do drugiego już nie. I jeśli stanie się to drugie, to z automatu nie znaczy, że stał się fatalnym szkoleniowcem.

– Przecież nie można wykluczyć, że Iga będzie szukała dalej. I jeśli uzna, że mimo wielkich nazwisk wciąż nie ma efektu, to zapewne podejmie kolejną próbę. Nie wiem co się stało z Tomaszem Wiktorowskim i na pewno nie będę spekulować, ale ja zawsze mówię, że nie zmienia się konia, jeśli wygrywa, czyli elementu sukcesu. Tu najwidoczniej jakieś okoliczności wpłynęły na taką decyzję.

Sądzisz, że w przededniu zmagań na paryskiej mączce Iga jest na dobrym kursie, by wrócić do regularnego wygrywania?

– Nie można tego wykluczyć. Tak samo jak tego, że wygra nadchodzący Roland Garros. Ona ma wszystko, by wygrać ten turniej. Teraz nie ma jednej zawodniczki, co do której na starcie French Open możesz powiedzieć, że to jest murowana faworytka do zwycięstwa. Wszystko zależy od pogody, warunków, losowania i wielu innych szczegółów. Iga znów będzie w swoim tenisowym domu. Może dotknie odcisku stopy Nadala na korcie Philippe’a Chatriera, co dodatkowo naładuje ją ekstra motywacją. Motywacja odgrywa niesamowite znaczenie, a u Igi i tak jest ona potworna, na poziomie Graf i innych największych.

A co u ciebie? Bywasz czasami w Polsce?

– Ostatni raz przyleciałam gdy zmarła moja trenerka, pani Krystyna Dałkowska (zmarła w styczniu 2013 roku – przyp.). Z kolei wcześniej poleciałam ją odwiedzić, bo kochałam ją, jak swoją drugą mamę. Polskę mam cały czas w sercu.